الشيخ علي المشكيني
25
تفسير روان (فارسى)
در اقلّيت قرار مىگيرند . قَالَ اخْرُجْ مِنْهَا مَذْءُومًا مَّدْحُورًا لَّمَن تَبِعَكَ مِنْهُمْ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنكُمْ أَجْمَعِينَ يعنى : خدا فرمود : از بهشت يا آسمان يا از اجتماع شريف و مقدس فرشتگان و ساكنان ملأ اعلى با حالت ذلّت و خوارى و رانده شده بيرون شو . سوگند باد كه كسانى از آنها يعنى از اولاد آدم كه از تو پيروى كنند به يقين دوزخ را از همهء شما پر خواهم كرد . وَ يَادَمُ اسْكُنْ أَنتَ وَ زَوْجُكَ الْجَنَّةَ يعنى : خدا خطاب به آدم فرمود : اى آدم ، تو و همسرت در اين بهشت سكونت گزينيد . مراد از همسر او جفت او حوّاست ، لكن در اين كتاب كريم اشارهاى به وقت آفرينش او و كيفيت آن نشده است و در اينجا هر دو نفر مورد خطاب قرار گرفتهاند . و مىتوان گفت : همان زمانى كه گِل آدم تهيّه مىشد و مراحل تركّب و تشكّل و دميده شدن روح را مىپيمود ، از همان گِل و به همان طرز گِل حوّا را نيز بسرشتند و بلكه علاوه بر آن دو نفر ، پسرانى به عدد آنچه دختر براى آدم و حوّا در دنيا پيشبينى شده ، و دخترانى به شمار آنچه پسر براى آنها پيشبينى شده بود از گِل ساختند و همه در آن محيط به نحو اعجاز و تشكّلِ از گِل و سپس نفخ روح از جانب خداوند پديد آمدند و همه به نحو ابداع در فطرت و ابتكار در آفرينش به نحو احسنِ تقويم بودند . ولى آدم و حوّا مورد تكليف و خطاب و امر و نهى ارشادى شدند و سپس محكوم به تبعيد از آن محيط گشتند ، و پديدههاى نوينِ همانندشان يعنى آن پسران و دختران كه در واقع دامادها و عروسهاى آيندهء آنها بودند در آنجا ماندند تا آنگاه كه آدم و حوّا به زمين هبوط كردند و توالد و تناسل رخ داد . و چون پسرانشان را موقع ازدواج رسيد آن دختران بهشتى هبوط نمودند ، و چون دخترانشان را موقع ازدواج رسيد آن پسران بهشتى فرود آمدند و بدين طريق نسل دوم آدم و حوّا از يك سو بدانها پيوست و نسبتِ يك طرفه محقّق شد . و مراد از بهشتى كه در آيه بدان اشاره شده محتمل است بهشت اصلى و ابدى باشد كه محلّش خارج از حيطهء كرهء زمين و مقرّ دائمى بهشتيان پس از پايان روز قيامت است . و خروج آدم و حوّا از آن استثنايى است و گرنه ورود در آنجا را خروج نباشد . و يا آن كه منع از خروج ، مخصوص واردين از خارج پس از پايانيافتن زمان تكليف است .